--- title: "Initiatief \"Der Wald ruft\" - Harzer Tourismusverband e.V." url: "https://www.harzinfo.de/nl/natuurlandschap-harz/initiatief-het-bos-roept" description: "Initiatief \"Der Wald ruft\" biedt informatie over de huidige bossituatie in het Harzgebergte, maar ook over wegafsluitingen en mogelijkheden om te doneren." language: "nl" breadcrumb: "Root > Harzinfo > Natuurlandschap Harz > Initiatief \"Het bos roept\"" --- Initiatief "Der Wald ruft"  =========================== **Het bos roept – luister niet weg!** ------------------------------------- In de afgelopen jaren hebben droogte, stormen en andere extreme weersomstandigheden grote delen van de sparrenbossen in de Harz verwoest. Daardoor kon de schorskever zich sterk verspreiden. Op de vrijgekomen open plekken groeit nu een nieuw bos – maar hoe het er in de toekomst uit zal zien, is nog onduidelijk. Het initiatief „Der Wald ruft“ wil gasten, bewoners en belangstellenden informeren over deze ontwikkelingen en hen betrekken bij de zichtbare veranderingen. Het doel is om de blik voor de natuurlijke processen in het bos te verscherpen. Daarbij hoort ook het uitleggen van de verschillende strategieën in het productiebos en in het Nationaal Park Harz, die elk hun eigen prioriteiten stellen. **In één oogopslag:** - - - - - ### Goed geïnformeerd! Of je nu toerist of inwoner bent, hier vind je actuele informatie over de bos­situatie, achtergrond­informatie en aanbiedingen rond de verandering van het bos. Kijk vóór je bezoek naar de aanwijzingen over zodat je je tocht goed kunt plannen. ### De meest gestelde vragen Alles uitbreidenAlles samenvouwen - Waarom zijn juist de bossen zo getroffen door de klimaatverandering? Onze bossen moeten zich aanpassen aan de acute en snelle klimaatveranderingen. Voor zo’n aanpassing hebben complexe ecosystemen zoals het bos echter veel bosgeneraties nodig, die 100 tot 200 jaar of langer kunnen duren. Door hun lange generatiewisselingen staan bosecosystemen dus onder bijzonder grote druk. - Waarom is vooral de spar getroffen door de klimaatverandering en de schorskever? Sparren zijn oppervlakkige wortelaars en daardoor gevoelig voor stormen. Bovendien hebben sparren veel water nodig om te groeien. Tegelijkertijd is water ook nodig voor de productie van hars, bijvoorbeeld om de schorskever af te weren. Na de orkaan Frederike en de droge zomers van 2018 tot 2020 werden de verzwakte sparren daardoor vatbaarder voor een aantasting door de schorskever. Problematisch zijn vooral de neerslagtekorten tijdens het groeiseizoen. Daarnaast groeien er vandaag nog veel sparrenbossen buiten hun natuurlijke verspreidingsgebied. De te warme locaties of slecht doorwortelde bodems vergroten de gevoeligheid van deze sparrenbossen. - Waarom zijn er in de Harz zoveel sparrenbossen? Veel van de zuivere sparrenbossen werden direct na de Tweede Wereldoorlog geplant. Destijds waren zij de enige snelgroeiende boomsoorten waarvan het zaad in grote hoeveelheden beschikbaar was en waaruit planten voor herbebossing konden worden gekweekt. Het telen van veeleisendere boomsoorten op de grote open vlaktes met hun extreme klimatologische omstandigheden was bovendien niet mogelijk. Het hout van de sparren was hard nodig voor de wederopbouw en de economische groei. - Waarom heeft men niet eerder iets tegen het afsterven van de bomen ondernomen? De boswachters zijn al enkele decennia bezig de zuivere naaldbossen te "herbouwen". Ze kiezen daarbij voor standplaatsgeschikte en gevarieerde loof- en naaldboomsoorten die zich beter kunnen aanpassen aan de klimaatveranderingen. De omvorming van het bos en de groei van de bomen kost echter tijd, waardoor veranderingen pas na verloop van tijd zichtbaar worden. - Waarom wordt het dode hout niet uit het bos gehaald? Nationale parken beschermen natuurlijke processen. Juist door het toestaan van verval- en instortingsfasen creëren ze waardevolle leefgebieden die anders zeldzaam zijn geworden. Daarom blijft het hout in het gebied van het grotendeels in het bos. Zodra de schors is afgevallen, zitten er geen schorskevers meer in het dode hout. De jonge kevers zijn allang uitgevlogen en hebben andere gastbomen gezocht. Dood hout vormt een belangrijke leefruimte voor schimmels, insecten, vogels en vleermuizen. Ook in productiebossen blijft dood hout om ecologische redenen liggen. Staand dood hout kan echter bij herbebossing en later bosonderhoud gevaarlijk zijn voor mensen. Om veiligheidsredenen moet het daarom op veel plekken worden verwijderd. - Wanneer stopt de verandering van het bos? Omdat de toekomstige ontwikkelingen onduidelijk zijn, is er op deze vraag geen algemeen antwoord te geven. - Hoe zal het bos er in de toekomst uitzien? In het wordt slechts op enkele plaatsen ingegrepen in de natuurlijke processen. Zo verandert het bos hier weer in een wild natuurlijk bos. In de productiebossen wordt het bos actief veranderd door de zogenaamde bosomvorming. Hierbij worden zuivere naaldbossen omgevormd tot stabielere gemengde bossen met bomen van verschillende leeftijden. Dit gebeurt door aanplant en natuurlijke verjonging, zoals zaadval en inzaaiing. De variatie aan boomsoorten in het bos moet helpen de aanpassingskracht aan het toekomstige klimaat te vergroten. In de hogere delen van de Harz is de spar van nature inheems en zal daarom ook in de toekomst de belangrijkste boomsoort blijven, naast de lijsterbes. In lagere gebieden zullen vooral loofbomen zoals beuk, bergesdoorn, lijsterbes, wilg, es en eik weer vaker groeien. - Het bos – klimaat­slachtoffer of klimaat­redder? Aan de ene kant worden de bossen bedreigd door de klimaatverandering, maar aan de andere kant verlagen ze ook het CO2-gehalte in de lucht. Bomen en bossen onttrekken tijdens hun groei het klimaatschadelijke CO2 aan de atmosfeer. In het hout van de bomen en in de bodem slaan bossen dus grote hoeveelheden CO2 op en leveren daarmee een positieve bijdrage aan de klimaatbalans. - Kun je nog veilig wandelen? Zowel het Nationaal Park Harz als de staatsbosbeheerders en particuliere boseigenaren nemen hun verplichtingen voor verkeersveiligheid zeer serieus en werken aan het onderhoud van het netwerk van bospaden, aan bosbeheer, houtkap en aan de behoeften van bezoekers van het bos. Toch vragen we je, voor je eigen veiligheid, om de gedragsregels van de vóór en tijdens je bosbezoek in acht te nemen en rekening te houden met eventuele . - Waar komen of kwamen ineens zoveel schorskevers vandaan? Schorskevers zijn een natuurlijk onderdeel van het bosecosysteem en zijn altijd al in het bos aanwezig geweest. Ze vestigen zich op verzwakte, afstervende of omgevallen bomen en verspreiden dan een geurstof die andere schorskevers aantrekt. Droge jaren bevorderen de voortplanting, waardoor de schorskevers zich bovengemiddeld sterk konden verspreiden in de verzwakte sparren. - Hoe herken je een aantasting door de schorskever? Je kunt een schorskeverplaag aan de boom herkennen aan boormeel, afgevallen groene naalden, verkleurde boomkronen, loslatende schors of sporen van spechten die op zoek zijn naar larven onder de schors. - Hoe verspreidt de schorskever zich en wanneer vliegen ze? Een vrouwtjesschorskever kan samen met haar nakomelingen en kleinkinderen binnen één jaar honderdduizenden nakomelingen voortbrengen. In een droog en warm jaar kunnen tot wel drie generaties schorskevers opgroeien. De afweer van een boom komt echter al tot stilstand bij een aantasting van ongeveer 200 kevers. Na de overwintering vliegen de kevers in het voorjaar uit zodra de luchttemperatuur 16 graden bereikt. - Waarom worden de kevers ook wel letterzetter of kopergraveerder genoemd? Het broedpatroon van de grote acht-tandige sparrenbastkever lijkt op een geopend boek – daarom wordt de kever ook wel boekdrukker genoemd. Het broedpatroon van de kleinere 'kopergraveerder' is daarentegen stervormig en doet, zoals zijn naam al zegt, denken aan kopergravures. - Kun je ook op een andere manier iets doen tegen de schorskever? Vanaf het voorjaar kunnen kevers in het productiebos met vallen en chemische lokstoffen worden gevangen om de populatie van meet af aan in te perken. Bij een massale plaag helpen zulke maatregelen echter maar beperkt. ### De bosetiquette #### Hoe gedraag je je op de juiste manier in het bos? Het bos is een voortdurend veranderend natuurgebied. Het reageert op invloed van klimaat en weer en blijft zich voortdurend ontwikkelen. Je mag het betreden voor natuurvriendelijke ontspanning, maar je moet daarbij wel een paar punten in gedachten houden. Let op mogelijke gevaren die typisch zijn voor het bos en houd je aan de geldende gedragsregels. Draag stevige schoenen en geschikte kleding voor het weer. Denk eraan dat je het bos altijd op eigen verantwoordelijkheid betreedt. Onweer Wees voorzichtig tijdens het wandelen in het bos. Takken kunnen op elk moment uit de boomkronen breken, en op de paden liggen vaak stenen of blootliggende wortels. Vermijd bosbezoeken bij storm of noodweer. Hou bij onweer afstand van hoge, op zichzelf staande bomen, omdat daar een verhoogd risico op blikseminslag bestaat. Ook na een storm blijft er gevaar door vallende takken of omvallende bomen. verplichting om op de paden te blijven Blijf tijdens je bezoek aan het bos op de aangegeven wandelpaden. Zo bescherm je jezelf en help je om de natuur te behouden. Let erop dat er naast de gebruikelijke gevaren in het bos soms ook hinder kan zijn door bosbouw- of jachtactiviteiten. \#NeemHetWeerMee Laat je afval niet in het bos achter, maar neem het weer mee of gooi het weg in de daarvoor bestemde afval- en recyclingbakken. Vuur Open vuur is in het bos strikt verboden vanwege het verhoogde risico op bosbranden. Gebruik alleen de speciaal aangelegde vuurplaatsen. Let er bij het verlaten van de vuurplaats goed op dat het vuur volledig is gedoofd. Rookverbod Houd je aan het rookverbod in het bos. Het weggooien van brandende of smeulende voorwerpen is ten strengste verboden. Geluidsniveau Houd je rustig in het bos en neem rekening met de dieren en andere bezoekers. Plantbescherming Ga zorgvuldig om met de plantenwereld. Als je niet zeker weet of planten, paddenstoelen of bessen ongevaarlijk zijn, laat ze dan alsjeblieft in het bos staan. Aanlijnplicht Honden moeten aan de lijn worden gehouden. Consideratie Gebruik alsjeblieft de paden die bedoeld zijn om te fietsen en houd daarbij ook rekening met wandelaars. Parkeren Gebruik uitsluitend de aangegeven parkeerplaatsen. Parkeren bij bosingangen of op boswegen kan de toegang voor reddingsvoertuigen of houttransport belemmeren. Bovendien is het rijden op boswegen alleen toegestaan voor bosbouwvoertuigen en boseigenaren. Afsluitingen & omleidingen Houd je alsjeblieft strikt aan de aangegeven omleidingen en betreed geen afgesloten paden of gebieden! Dit geldt vooral voor het betreden van afgesloten zones tijdens houtkap, bosbeheer en jachtactiviteiten, jachtinrichtingen zoals hoogzitten, en het beklimmen van houtstapels (houtopslagplaatsen). Boswetten Let daarnaast op de respectieve boswetten van de deelstaten Nedersaksen, Saksen-Anhalt en Thüringen, evenals de specifieke gedragsregels in natuurreservaten en in het gebied van het Nationaal Park Harz. Noodsituaties Geef bij een noodgeval indien mogelijk het dichtstbijzijnde aangegeven reddingspunt door. Onthoud of noteer eventueel de betreffende letter-cijfercombinatie die bij de reddingspunten staat vermeld. ### Donatiemogelijkheden > Een boom die omvalt, maakt meer lawaai dan een bos dat groeit. Tibetaans spreekwoord ### Partner van het initiatief #### Dit zou je ook kunnen interesseren: