--- title: "Nationaal Park Harz - Harzer Tourismusverband e.V." url: "https://www.harzinfo.de/nl/natuurlandschap-harz/nationaal-park-harz" description: "Ruige granieten kliffen, knoestige bergsparren, mistige heidevelden en kabbelende beekdalen – dat is pure natuur in het Nationaal Park Harz." language: "nl" breadcrumb: "Root > Harzinfo > Natuurlandschap Harz > Nationaal Park Harz" --- Nationaal Park Harz =================== Bijzondere Bergwildernis **Puur natuur in het Nationaal Park Harz** ------------------------------------------ Rond de 1.141 meter hoge , de hoogste berg van Noord-Duitsland, ligt het Nationaal Park Harz. Met een oppervlakte van 24.732 hectare beslaat het ongeveer tien procent van het hele Harzgebied en behoort het tot de grootste bosnationale parken van Duitsland. In delen van Nedersaksen en Saksen-Anhalt groeit hier weer een grensoverschrijdend oerbos. Het leidende principe is: de natuur natuur laten zijn. Het nationaal park beschermt een uitgestrekt, natuurlijk gebied waar leefomgevingen en biodiversiteit zich zonder menselijke invloed kunnen ontwikkelen. Het blijft echter toegankelijk. Gasten, dagtoeristen, inwoners en groepen – of het nu schoolklassen of jeugdgroepen zijn – kunnen de bergwildernis beleven. In de , informatiepunten en tijdens leer je hoe het beschermingsidee van het park in de praktijk wordt gebracht. Ook op gemarkeerde wandelpaden kun je het landschap zelfstandig verkennen. Daarnaast bieden programma’s voor natuur- en ervaringsonderwijs mogelijkheden om het milieu bewust waar te nemen en verbanden in de natuur opnieuw te ontdekken. - **In één oogopslag:** - - - - - - ### Ontdek het Nationaal Park Harz ### Wandelen in het Nationaal Park Volgens het principe “de natuur haar gang laten gaan” groeit in het Nationaal Park Harz stap voor stap weer een oerbos op. Je bent uitgenodigd om dit berglandschap zelf te verkennen en het grote natuurgebied op verschillende routes te doorkruisen. Verder naar beneden vind je een overzicht van de wandelroutes in het Nationaal Park – waaronder ook de , die bijzonder geschikt zijn voor gezinnen. ### Dierlijk interessant ### Bronsttijd  De koning van de Harz-bossen ontmoeten In de herfst weerklinkt het diepe burlen van de herten door de bossen van de Harz. In deze tijd begint de bronst van het edelhert – een natuurverschijnsel dat veel bezoekers aantrekt. Het edelhert, door jagers ook wel roodwild genoemd, is het grootste dier van de Harz en komt hier het meest voor. Hoewel de leefruimte voor deze dieren steeds kleiner wordt, blijven ze onderdeel van het bosgebied. Tijdens de bronst vertonen de herten hun duidelijk hoorbare gedrag. In de schemering roepen de mannelijke dieren om rivalen op afstand te houden en om de hinden op zichzelf te laten letten. Om ervoor te zorgen dat de dieren hun natuurlijke gedrag kunnen behouden, hebben ze in deze tijd rust nodig. Verstoring zorgt er al snel voor dat ze hun gedrag veranderen of zich volledig terugtrekken. Daarom worden in de herfst bepaalde delen van het bos tijdelijk afgesloten voor wandelaars. Wie dit spektakel wil meemaken, kan deelnemen aan begeleide avondwandelingen. Rangers van het nationale park en boswachters begeleiden deze tochten en laten plekken en tijden zien waar je met wat geluk roodwild kunt observeren. Data voor de begeleide bronst- en wildobservaties vind je in de  of op de websites van het . - - ### De veengebieden van het Nationaal Park Harz Wanneer de winter eindigt en de sneeuw smelt, komen de hoogveengebieden van de Oberharz in het Nationaal Park Harz weer tevoorschijn. Ze liggen meestal verborgen tussen de bossen, ver van de paden. Wie goed oplet tijdens het wandelen, ontdekt ze toch – soms zelfs direct vanaf het pad. Tussen de moskussens glinstert donker water, scheve boomstammen tekenen zich aan de randen af, en in de lucht hangt een kruidige geur. Van maart tot mei, afhankelijk van hoe lang de winter aanhoudt, bloeien de witte, wattenachtige bloemen van het wollegras boven het vochtige oppervlak. De moerassen zijn grotendeels in hun oorspronkelijke staat bewaard gebleven. Ze bieden leefruimte aan dieren- en plantensoorten die alleen hier kunnen overleven. Daaronder vallen bedreigde vlinders, zoals de veenbesgrijsbandspanner, en zeldzame libellensoorten zoals de alpen-smaragdlibel en de hoogveen-mosaïekjuffer. Op sommige plekken lopen smalle vlonders door het gebied. Ze maken het mogelijk dit stille landschap te verkennen zonder de kwetsbare bodem te beschadigen. - Wat is een veen? Veenmoerassen zijn natte leefgebieden die ontstaan in gebieden waar de hoeveelheid neerslag groter is dan het waterverlies door verdamping en afvoer. Het daarbij horende zuurstofgebrek leidt tot een onvolledige afbraak van plantenresten en tot de voor veengebieden zo typische vorming van turf. In het Nationaal Park Harz liggen deze veengebieden voornamelijk ten westen van de Brocken, boven 700 meter boven N.A.P. Hier, aan de regenzijde van de Harzbergen, valt ongeveer 1.500 millimeter neerslag per jaar. Op het eerste gezicht lijken veengebieden, vooral in de zomer wanneer de begroeiing frisgroen is, niet veel te verschillen van een weide. Maar al in de lente en vroege zomer is aan de verschillende bloesems te zien dat de planten in het veen sterk verschillen van die op andere locaties. - Wat groeit er in het veen? Waarom groeit hier dan geen bos, terwijl bekend is dat de hele Harz van nature een groot bosgebied is? Waterrijkdom, zuurstofgebrek en voedselarmte zijn de belangrijkste factoren voor de ontwikkeling van moerassen. Hoge neerslaghoeveelheden zorgen voor een groot wateraanbod in de bodem. Op geschikte plekken, zoals in laagten, hoopt het water zich nog meer op. Hier kunnen alleen planten groeien die goed bestand zijn tegen een hoge waterstand. Naast enkele boomsoorten zoals de moerberk of els zijn dit vooral verschillende grassoorten en, heel belangrijk, veenmossen, die in hun moskussens grote hoeveelheden water opslaan. Het hoge watergehalte in deze landschappen veroorzaakt een zuurstoftekort in het wortelgebied van de planten. Het afstervende plantenmateriaal wordt slechts onvolledig afgebroken en er vormt zich veen. De zo ontstane organische en voedselarme bodem biedt alleen specialisten een leefomgeving, wat de bijzondere vegetatie van de hoogvenen verklaart. Zo behoort de ronde zonnedauw tot de meer verborgen kostbaarheden van de natuur. Dit piepkleine plantje heeft wat bijzonders, want het is een van de weinige vleesetende planten in de Harz. Deze onopvallende, slechts enkele centimeters grote planten zijn perfect aangepast aan hun leefomgeving. Ze hebben namelijk een extra voedingsbron ontwikkeld: kleine insecten blijven hangen aan de met kleefdruppels bezette klierharen van de bladeren en kunnen binnen één tot twee dagen door de planten worden verteerd. - Hoe oud zijn de veengebieden? De veengebieden behoren tot de oudste biotopen in het Nationaal Park Harz. Aan het einde van de laatste ijstijd, ongeveer 10.000 jaar geleden, begon de vervening in ons middelgebergte. Vanaf ongeveer 3.000 v. Chr. breidden de veengebieden zich duidelijk uit en al zo’n 3.000 jaar geleden was de huidige omvang van de venen grotendeels bereikt. Enkele planten die in de Harz-venen tot de grote bijzonderheden behoren, worden als ijstijdrelicten beschouwd. Deskundigen gaan ervan uit dat ze tijdens de ijstijd in Midden-Europa wijdverbreid waren en daarna alleen in kleine toevluchtsoorden – zoals de veengebieden – konden overleven. Daartoe behoort bijvoorbeeld de dwergberk (Betula nana), die in verschillende venen van het Nationaal Park weliswaar kleine, maar zeer vitale populaties vormt. Wie ooit de uitgestrekte landschappen van Scandinavië heeft bezocht, kent deze bij ons zo zeldzame soort als een trouwe metgezel tijdens wandelingen. Terwijl de bossen zich pas geleidelijk ontwikkelden in het postglaciale landschap en in de loop van duizenden jaren veel veranderingen ondergingen, zijn de veengebieden in hun karakter vermoedelijk nauwelijks veranderd – hier ligt zo’n 10.000 jaar landschapsgeschiedenis open voor ons! - Waar kan ik veengebieden in de Harz ontdekken? - Wie van Torfhaus via de naar de Brocken wandelt, komt niet ver na het verlaten van de nederzetting aan de linkerkant op een smal houten vlonderpad, verlaat het bos en bevindt zich op een kleine vlakte met een totaal andere vegetatie. Tijdens een wandeling over het **Grote Torfhausmoor,** ook wel Radauer Born-Moor genoemd, zijn vanaf het vlonderpad veel typische moerasplanten te ontdekken: rozemarijnheide en veenbes, wollegras en zegge, en ook heide zie je er regelmatig. Ook de verborgen ronde zonnedauw kun je hier ontdekken. De bankjes langs het vlonderpad bieden momenten om even stil te staan, de stilte van de natuur op je te laten inwerken en van het uitzicht tot aan de Brocken te genieten. - Ook bij de **Oderteich**, gelegen tussen Sonnenberg en de B4, kun je een moeraswandeling maken. Wie vanaf de zuidwestoever van de Oderteich naar het noordoosten kijkt, ziet tussen de beboste oevers een open, grotendeels boomvrij gebied dat zich van de rest van de omgeving van het water onderscheidt – een moeras. Langs het kun je eenmaal rond de Oderteich wandelen. - Andere moerassen vind je bij de **Dreieckiger Pfahl** en op de **Hohnekamm**, die eveneens veilig over een vlonderpad te bewandelen zijn. Om de gevoelige vegetatie én je eigen schoeisel te sparen, is het bij een moeraswandeling aan te raden om uitzonderlijk eens „op het houten pad“ te blijven – je wordt beloond met een prachtig natuuravontuur! ### Goed geïnformeerd ### De Harzer Toerismevereniging is partner van het Nationaal Park Bildgrafik Im Herzen Naturversteher in de Harz zijn veelzijdig en “natuurliefhebbers in hart en nieren”. Ze zetten zich in om onze unieke natuur in het Nationaal Park Harz te beschermen en tegelijkertijd beleefbaar te maken. Wie kiest voor bij partners van het Nationaal Park, kiest ook voor de bescherming van onze natuurlijke landschappen. Contact Beheer van het Nationaal Park Harz - Lindenallee 35 38855 Wernigerode - +49 3943 26280 - -