Bodetal Maagdenbrug

Het Bodetal bij Thale was eeuwenlang een doodlopende weg. Alleen de moedigsten durfden tot aan de Bodekessel te gaan. Wie van hier naar de Brocken wilde, kon beneden niet verder en moest omhoog, dan naar Wendefurth en vandaar langs de Bode door Rübeland en Schierke. Inmiddels zijn er doorlopende wandelmogelijkheden. Maar de natuur heeft voorrang: sinds 1937 is het Bodetal een natuurreservaat. We blijven op de paden. De noordelijke route van de Harzer-Hexen-Stieg bijvoorbeeld loopt helemaal tot aan de Brocken (53 kilometer, met talrijke gelegenheden om iets te eten of te drinken).

Carl Friedrich Lessing (1808-1880) ging aan de oever van de Bode zitten om zijn schilderij te maken, met de banketbakkerij achter zich. Het schilderij gaat waarschijnlijk terug op zijn eerste bezoek aan het Bodetal in 1836. De kolkende Bode was die zomer slechts een klein stroompje, maar de rotspieken en granieten wanden van het dal waren indrukwekkend. Lessing was toen een jonge, opkomende docent aan de Kunstacademie van Düsseldorf. Hij was een gepassioneerde jager en als zodanig keek hij ook naar de natuur – om bijzondere momenten te „verjagen“. Tot op hoge leeftijd reisde hij steeds weer naar de Harz – zelfs vanuit zijn latere werkplek aan de kunstacademie in Karlsruhe, waar hij later professor werd. Want de Harz was voor hem een Duits gebergte. Duitse geschiedenis en landschap interesseerden hem. Van de oudheid, de Alpen en het Italiaanse verlangen wilde hij niets weten. Juist deze consequente wending naar het nationale en de verbinding van geschiedenis en landschap vormden de basis van zijn succes en grote populariteit in die tijd. In tegenstelling tot zijn anders vaak theatraal versterkte werken is dit schilderij zonder figuranten – misschien een teken van een vroeg werk?

Bijzonder interessant is dat we een schilderij uit 1836 van zijn leerling Adolf Hoeninghaus kennen, gemaakt vanaf precies dezelfde plek, waardoor we kunnen vergelijken.

In 1654 gaf Merians topografie de volgende beschrijving van het Bodetal bij Thale: „ … tussen zulke bergen slingert zich met duizend bochten een zeer diep dal / en vormt dit alles tot zo’n ruwe / verschrikkelijke / en wilde plek / dat er in het hele Harzgebergte niets vergelijkbaars te vinden is / de huid huivert / het haar rijst te berge / voor wie er alleen maar naar beneden kijkt.“

August Ey beschrijft in zijn ‘Gids door de Harz’ van 1855 het Bodetal, afdalend vanaf de Roßtrappe, en formuleert zelfs een „tot hier en niet verder“, dat ook voor de wandelaar geldt, want er moeten plekken zijn waar de natuur voorrang heeft boven menselijke wensen: „Al snel zien we ons omringd door granieten muren zo hoog als torens, en het wilde, angstaanjagende bruisen van de Bode maakt onze oren doof. Beneden aangekomen keren we ons eerst een stukje stroomopwaarts langs de Bode, over de Duivelsbrug tot aan de waterval, waar de rotsen en de woedende golven ons streng toeroepen: ‘Tot hier en niet verder!’ De waterval, die Merian in de oudste beschrijving horribilem Bodae cataractam noemt, verdient deze naam niet langer om zichzelf, maar des te meer om zijn angstaanjagend wilde omgeving. De hoogte van zijn val bedraagt slechts 4 voet; vroeger was het meer dan 8 voet; maar omdat de rotsen die hem vormden het vlotten van hout belemmerden, werden ze in het jaar 1784 opgeblazen, wat des te meer te betreuren is omdat deze maatregel vrijwel geen nut had en kort daarop het houtvlotten op de Bode volledig werd stopgezet.“