Baumannsgrot in Rübeland

Vol verrassingen en meer ontspannend dan de drukte in het dal is een rondwandeling om Rübeland. Naar de Hohen Kleef (stempelpost van de Harzer Wandernadel) leidt een pad dat achter het station van Rübeland omhoog gaat. Langs het Bodetal loopt de Harzer-Hexen-Stieg, die tot aan Neuwerk gevolgd kan worden. Bij de Bodebrücke verlaten we het pad naar links, en het gaat omhoog via de Krockstein, Marmormühle, langs het Blauwe Meer door een prachtig weidelandschap terug. Op de Schornsteinfegerberg is er nog een tweede schitterend uitzicht op Rübeland, dit keer boven de Baumannshöhle. De rondwandeling heeft een lengte van acht kilometer.

De hofschilder van Brunswijk, Conrad Buno (1613–1671), maakte drie zichten van de Baumannshöhle en daarnaast nog 200 andere afbeeldingen voor de Brunswijkse topografie van 1564. In Frankfurt am Main werden de bladen door de uitgever Matthäus Merian gegraveerd en verschenen ze in 1654 samen met een geleerde tekst als een dik boek. Het Brunswijk-deel is het beste van alle 16 Duitse topografieën, die destijds een sensationeel succes kenden en herdrukken beleefden. Ze voldeden aan de groeiende behoefte aan geografische verkenning van de wereld en aan afbeeldingen, en dat direct na de moeilijke tijden van de Dertigjarige Oorlog.

Waarom het Brunswijk-deel het beste is? Omdat de landsheer en boekenliefhebber hertog August de Jongere van Brunswijk-Wolfenbüttel het verzoek van de uitgever serieus nam. Hij wist van de economische meerwaarde van kennis en gaf zijn hofschilder de opdracht om authentieke afbeeldingen te maken, en vergoedde hem ook de kosten voor koets en logies. Drie jaar lang was Buno onderweg en schuwde geen enkele moeite. In de Baumannshöhle is hij vast zelf naar binnen gekropen.

Tot het einde van de 19e eeuw kon men de vijf zalen van de Baumann-grot alleen kruipend bereiken. De ruimte die nu de laatste van de grottentour is, was destijds de eerste. Twee oude teksten laten zien hoe het er toen aan toe ging. Een reiziger beschreef in 1804 de moeilijkheden en de toeristische concurrentie: „Toen we enkele losgeraakte druipstenen bekeken, kwam onze gids zuchtend naderbij en zei: ja, zie je! Dat hebben onze vijanden gedaan. En toen we van hem een verklaring van deze voor ons mysterieuze woorden vroegen, vertelde hij dat zijn rivalen, de gidsen van de Bielshöhle, alle reizigers naar zich toe wilden lokken en daarom zelfs hier een groot aantal druipstenen hadden stukgeslagen om de oudere grot-zuster in elk geval iets van haar roem te ontnemen. Dus zelfs tot hier, in de ingewanden van de aarde, in deze eerbiedafdwingende grotten, dringt de afgunst door. (…) Dat verhaal leek me best aannemelijk toen ik na mijn terugkeer van deze reis in de kranten las dat de Bielshöhle met veel bombarie werd geprezen als beter dan de Baumannshöhle.“

In 1846 werd er als volgt geadverteerd en krijgen we een idee hoe de beroemde stalactieten verloren gingen of onaantrekkelijk werden: „De Baumannshöhle (…) is als een van de grootste bezienswaardigheden van de Harz wijd en zijd bekend en wordt voortdurend door een groot aantal reizigers bezocht. Haar ruime gewelven en grotten, de verscheidenheid aan vormen, geven haar de voorrang boven de meeste soortgelijke grotten, en geen Harzreiziger zou het moeten nalaten haar te zien. Ze is zo comfortabel ingericht dat ze met gemak en zonder gevaar zelfs door dames en kinderen bezocht kan worden. De gidsen verlichten haar op verzoek met talgkaarsen voor een kleine vergoeding. Een indrukwekkend effect biedt de verlichting met Bengaals vuur of Grieks vuur met raketten, lichtkogels enz. of het spelen van hoornmuziek in dezelfde. De gidsen nemen zulke regelingen graag op zich.“