Marmermolen bij Rübeland

De marmermolen ligt op slechts enkele meters van de Harzer-Hexen-Stieg, je hoeft alleen maar de Bode over te steken richting de B 245. Je kunt de Krockstein beklimmen of een rondwandeling maken naar Rübeland via het Blauwe Meer en genieten van het uitzicht vanaf de Schoorsteenvegersberg. (8 kilometer)

Uit een reisgids van 1855

In de reisgids van 1855 staat ook: „De weg van Rübeland naar Blankenburg volgt eerst het verloop van de Bode en is een van de aangenaamste die er bestaan. (…) Zo bereiken we de brug die bij de marmermolen over de Bode naar het Kreuzthal en naar het kleine Braunschweigse mijnwerkersdorp Neuwerk leidt. Vergeet niet even voor deze brug te stoppen om het schilderachtige uitzicht goed in je op te nemen dat de prachtige marmeren wand daarachter biedt, nog versterkt door het Düvalshuisje, een paviljoen dat door een hofsagent genaamd Düval op een van de rots topjes werd gebouwd, door de marmermolen aan de voet van de rotsen en door de lieflijke huisjes van het Kreuzthal die tussen de bomen aan de overkant van de oever tevoorschijn komen.“

Het verlaten landschap is een recente romantische uitvinding, en zelfs daarin ordenen de schilders het voor ons. In het werk van schilders uit eerdere eeuwen wordt zelfs de zogenaamde wildernis gekenmerkt door menselijke activiteit als een bewoonde plek, molens zijn daarbij dankbare motieven. Ook de Braunschweiger landschapsschilder Pascha Johann Friedrich Weitsch (1723–1803) stond in deze traditie. Zijn zeldzame voornaam is een verkorting van ‘Paschalis’, tegenwoordig bekend als Pascal, en betekent: degene die met Pasen is geboren.

Sinds 1756 was Weitsch in dienst als porseleinschilder in Fürstenberg en werkte daar twaalf jaar lang ook als opleider en kwaliteitscontroleur. Vanaf 1763 trok hij herhaaldelijk door de Harz en tekende vol enthousiasme; meer dan vijftig tekeningen zijn bewaard gebleven. Zijn onopvallende porseleinschildering uit 1765 was een sensatie. Gewoonlijk schilderden de hooggespecialiseerde porseleinschilders bloemen, dieren, decoraties of gecomponeerde landschappen uitsluitend naar voorbeelden. Voor het eerst in Duitsland liet een vorst zijn eigen lokale landschappen op zijn servies weergeven. Het opmerkelijke hierbij was dat het initiatief van de schilder zelf kwam. Het servies werd geproduceerd in de Porseleinfabriek van Fürstenberg in het hertogdom Brunswijk-Lüneburg. Natuurlijk ook omdat de Harz tot het hertogdom behoorde en op die manier op het porselein als bezit werd gepresenteerd. In 1768 kon Weitsch eindelijk van zijn schilderkunst leven en zijn baan in de porseleinfabriek opzeggen. Toen was hij 45 jaar oud.

Meer over het hier verwerkte marmer wordt verteld in de reisgids van Niemann uit 1824:
„Marmermolen, op meer dan een halve uur afstand van Rübeland, in een romantische omgeving, waar het ijzererts in de marmerachtige Krockstein verdwijnt en zichzelf ook in het marmer als nestjes vertoont. In het marmer, vooral in het bruinbonte, vindt men veel versteende schelpen en zeedieren, evenals vreemde natuurverschijnselen. Zo toont men op een roodmarmeren plaat: een vrouwfiguur die een spiegel in haar hand houdt; op een zwartgrijze plaat: een rennende hond en een zittende vogel; en op een bonte: de figuur van een spinster. Een waterrad brengt de zagen in beweging die het marmer in platen van verschillende grootte snijden, en op de bovenverdieping gebeurt het uithollen en bewerken met de beitel.“