Osterode Hohe Warte

Een rondwandeling van Osterode via Düna en Ührde voert langs de Teufelswarte, de Uerderberg-Warte en het oude kasteel van Osterode. We kunnen nadenken over de topografie en de verbeeldingskracht van de schilder van onze wachttorenafbeelding, die een vierkante toren laat zien die hier nergens voorkomt. Het is een verrassend mooie tocht door een heuvelachtig landschap met uitzichten op de Harz vanuit het zuiden (ongeveer 15 kilometer, 3 uur, gedeeltelijk ook over het Karstwanderpad lopend)

Pascha Johann Friedrich Weitsch (1723-1803) deed alles met grote passie. Op 33-jarige leeftijd stortte hij zich als soldaat op de schilderkunst, vergat alles om zich heen en zat alleen maar te leren, want hij had niets behalve zijn talent. Maar van al dat binnen zitten werd hij erg ziek, en we danken de goede arts Benedikt Brückmann voor de juiste diagnose. Weitsch moest weer naar buiten, in de frisse lucht en wandelen, vele dagen en weken. Dat deed hij, en tijdens het lopen kreeg Weitsch ook het idee om Harz-motieven op porselein aan te brengen. Het verhaal van de artistieke ontdekking van de Harz begon dus rond 1760 met een doktersadvies dat nog steeds geldt voor iedereen die veel tijd in zijn kamer doorbrengt.

„[…] ik ben geen soldaat meer, maar nu schilder, God zij dank … en zo verliet hij na twaalf jaar dienst de militaire stand. – Zijn levendigheid en ijverige, voortdurende toewijding aan het schilderen, en dat nu velen tegelijk zaten te schilderen aan het porselein, brachten hem geleidelijk aan tot hypochondrie, zodat hij zelf niet wist wat hem ontbrak. – De lijfarts Brückmann, een vriend van hem door gezamenlijke kunstliefde, vond de oorzaak meteen en bracht hem weer op de been, want zijn krachten waren weg, en zo nam hij hem mee naar buiten, wat die enkele dagen met hem deed, totdat hij weer dagelijks alleen moest lopen, en zo weer tot zijn gewone gezondheid kwam. Hij had ook nooit een ernstige ziekte gehad. De voornaamste reden daarvoor was een vrolijke, gezonde aard en daarbij een strikte liefde voor orde in zijn eten en drinken – en onophoudelijk ijverig gewerkt tot kort voor zijn dood.”

(…) Tijdens de Zevenjarige Oorlog viel er bij de porseleinfabriek niet veel te verdienen, daarom schilderde de schilder W. altijd in olie en voorzag zo in het onderhoud van zijn gezin. In die tijd leed hij aan hypochondrie, wat hem deed geloven dat elke dag zijn laatste zou zijn. Na de oorlog werd door de hertog een tafelservies besteld waarvoor W. ook een proefbord moest schilderen. Hij had een naburig gebied van de stad Braunschweig afgebeeld en onder het bord de plaatsnaam geschreven. – Dit bord beviel de hertog zo goed dat hij wilde dat W. het hele servies zou beschilderen met steden, stadjes, ambten en dorpen uit het land van Braunschweig. – Daardoor werd zijn hypochondrie volledig verdreven, want hij maakte samen met een bode, die zijn spullen droeg, een voetreis langs de Wezer om steden en dorpen te tekenen ten behoeve van het servies.” (Opgetekend door de zoon van de schilder, 1815)