© Fotoweberei & Schloß Wernigerode GmbH

Stadhuis van Wernigerode

1867

Het motief

Schildersblikken vertellen verhalen: het schilderij van de markt van Halberstadt getuigt van trots, terwijl het stadhuis van Wernigerode, het belangrijkste herkenningspunt van de stad, vrolijkheid uitstraalt. Het domineert de noordzijde van de markt.

Weinig mensen weten dat het stadhuis vroeger een speelhuis was en door de heersende vorst van Stolberg-Wernigerode aan de gemeenteraad van het kleine stadje werd geschonken omdat hij het zelf niet meer nodig had. Daarom dansen er tot op de dag van vandaag aan de gevel van het stadhuis kleurrijke figuren van narren, muzikanten en zelfs een meikoningin. Ze bleven behouden en werden aangevuld toen de burgers hun stadhuis sinds 1498 verbouwden, uitbreidden, repareerden en weer verbeterden.

Veel mensen denken dat het stadhuis met zijn mooie erkertorens uit één stuk is gemaakt. Maar een nauwkeuriger blik en vergelijking met oude schilderijen laat zien hoeveel er veranderd is! Hele gebouwen werden erbij gebouwd!

Is het niet merkwaardig dat juist dit stadhuis het symbool van de stad kon worden? Elders bestaan vergelijkbaar mooie vakwerkstadhuizen. Maar geen enkel werd zo vaak afgebeeld als dat van Wernigerode. Misschien is het met beelden zoals met sneeuwballen: iemand begint, en elk nieuw beeld wekt de wens naar nog meer, vooral als het zo’n verrassend schattig gebouw betreft.

Rathaus Wernigerode, Wilberg
© Harzmuseum Wernigerode, Foto: Norbert Perner
Christian Wilberg

Kunstenaar

1867

ontstaan

Olie op doek

31 x 44 cm

Harzmuseum Wernigerode

Inv.-nr. 3114, te zien in de permanente tentoonstelling

Wandeltip

Aanbevolen stadswandeling 

De stad ontstond op de Klint, een rustig hoekje, slechts een paar stappen rechts achter het stadhuis. Hier bevindt zich ook het Harzmuseum met zijn schatkamer, met overigens veel meer schilderachtige uitzichten van Wernigerode en de Harz, en natuurlijk ook de afgebeelde originele schilderijen van het stadhuis.

Over de kunstenaar

De schilder Christian Wilberg (1839-1882) was nog volledig onbekend toen hij dit schilderij van het stadhuis in de zon maakte. Zes jaar eerder had hij nog als kamerschilder bij zijn vader in Havelberg gewerkt en nu was hij decoratieschilder in Berlijn. Alles werk tegen betaling om de portemonnee te vullen. Sinds zijn reis naar de Harz in 1865 probeerde hij steeds opnieuw met Harz-motieven op tentoonstellingen succes te hebben. Op het kleine schilderij uit 1867 verrast hij bovendien met een rijk marktaanbod van regionale groenten, en het lijkt vrij realistisch dat de burgers van Wernigerode hier niet in de rij stonden of zich schilderachtig groepeerden, zoals een meer verfijnde Berlijnse schilder ons dat zou laten zien.

In 1870 vertrok de 31-jarige Wilberg naar Düsseldorf om daar schilderkunst te studeren. Later werd hij, als schilder van beroemde plekken zoals Pergamon of Potsdam, zelf ook een beetje bekend, en de Nationalgalerie in Berlijn wijdde in 1882 zelfs een solotentoonstelling aan hem.

Ter vergelijking

Charles Villemin naar Carlo Ignazio Pozzi, De marktplaats van Wernigerode met het stadhuis, 1848, lithografie, bladafmeting 23,5 x 29 cm, uit: Puttrich, Monumenten van de bouwkunst uit de middeleeuwen, aflevering 31-32 (1848)

 Rathaus Wernigerode, Pozzi
© Harzmuseum Wernigerode

Harzmuseum Wernigerode, inv.-nr. K 3253 

De Wolthäter-bron op de marktplaats is hier nog niet afgebeeld, ook al werd de prent in 1848 uitgegeven. De bouw liep namelijk door tot 1849. Toch is dat niet de reden waarom de fontein ontbreekt. De tekenaar Ignazio Pozzi uit Dessau (1766–1842) was al geruime tijd eerder in Wernigerode geweest en overleed al in 1842.

Charles Hoguet, Stadhuis van Wernigerode vanaf de oostzijde, 1861, olie op doek, 100 x 66 cm, langdurige bruikleen van de Hamburger Kunsthalle in het Harzmuseum Wernigerode

Rathaus Wernigerode, Hoguet
©  Harzmuseum Wernigerode, Foto: Norbert Perner

te zien in de permanente tentoonstelling

Zo'n markt aan de oostzijde van het stadhuis heeft waarschijnlijk nooit bestaan. Maar het is met zoveel schilderachtige verfijning weergegeven dat we het graag willen geloven. De schilder Charles Hoguet (1821-1870) was een Berlijner van Hugenotenafkomst, die in Parijs en in Normandië een vormende schilderopleiding kreeg. Natuurlijk keek hij ook even naar de Nederlandse barok. Theodor Fontane schreef enthousiast over hem dat hij het kleine groot maakte met zijn kunst. Hoguet streefde niet naar academische functies, maar naar een sfumato, een zinnelijkheid die tot op de dag van vandaag zijn bewonderaars vindt. En in de permanente tentoonstelling van het Harzmuseum Wernigerode beslist een bezoek waard.