0% afval - 100% Harz

Meestal gaat het om afval dat door bosbezoekers is achtergelaten. Daaronder vind je vaak lege verpakkingen, glazen of plastic flessen, maar ook sigarettenpeuken die de natuur zwaar belasten. In het voorjaar en najaar zijn er bovendien vaker tuinafval en snoeiresten te vinden, die in het bos worden ‘afgevoerd’ onder de misleidende aanname dat het verwijderen van biologisch afval het bosecosysteem geen kwaad doet. Vooral sinds de coronapandemie zien we ook dat steeds vaker grofvuil van allerlei soorten illegaal in het bos wordt gedumpt en aan zichzelf wordt overgelaten.

Het afval dat door mensen in het bos wordt achtergelaten, heeft een lange tijd nodig om te vergaan. Dit geldt vooral voor glas en plastic. Tijdens het ontbindingsproces komen verschillende schadelijke stoffen vrij die via de bodem onze watervoorraden kunnen binnendringen en vervuilen. Dat kan tot ziekten leiden. Maar niet alleen wij drinken dit water, ook de dieren in het bos, die er eveneens ziek van kunnen worden.

Dieren kunnen vaak de niet-natuurlijke achtergelaten voorwerpen niet herkennen en verwarren ze daarom steeds weer met voedsel. Het eten van afval kan zelfs dodelijk aflopen. Bovendien vormen vooral glas en scherp metaal, bijvoorbeeld van drankblikjes, een verhoogd risico op verwondingen voor mens en dier.

Bijzonder gevaarlijk kunnen nog smeulende sigarettenpeuken zijn, want die geven niet alleen allerlei schadelijke stoffen aan het milieu af, maar kunnen in het ergste geval ook brand veroorzaken. Omdat de klimaatveranderingen van de afgelopen jaren het Harz-bos al ernstig hebben aangetast, is het gevaar voor bosbranden bijna voortdurend verhoogd.

Het probleem met snoeiafval en tuinafval is dat deze een bijzondere inbreuk op het bosecosysteem vormen. Ze kunnen in sommige gevallen sterk bijdragen aan de verspreiding van ongebruikelijke plantensoorten in het bos, die in het slechtste geval de inheemse soorten verdringen.

De actoren die bij het project betrokken zijn, werken al vele jaren actief aan het schoonmaken van hun gebieden van de achtergelaten resten van bezoekers. Het gaat er vooral om de beheerde gebieden achteraf van afval te ontdoen. Veel gebeurt dus achter de schermen.

Met de actie #NoTrash van het Nationaal Park en de samenwerking #NimmsWiederMit moeten de gezamenlijke inspanningen zichtbaar worden, het bewustzijn van het probleem bij de actoren in de Harz zichtbaar maken en overdragen op de bezoekers. Het gaat in de eerste plaats om preventie, dus het vermijden van afval door bewustwording, en niet om achteraf te handelen nadat het afval in de natuur is achtergelaten.

In het Nationaal Park zijn al stations ingericht waar over het afvalprobleem wordt geïnformeerd. Daarnaast zijn op drukbezochte plaatsen banners geplaatst die uitleg geven over de verschillende soorten afval en hun vaak sterk onderschatte of zelfs niet beschouwde verrottingstijden en milieueffecten. Samen met de junior-rangers is er bovendien nagedacht over hoe je afval op een creatieve manier opnieuw kunt gebruiken en zo in iets nieuws kunt veranderen. Uiteindelijk worden bezoekers op vrijwillige basis aangemoedigd om tijdens hun wandelingen afval te verzamelen. De juiste uitrusting wordt daarvoor beschikbaar gesteld. Als beloning krijg je een speciale stempel in het stempelboekje van de Harzer Wandernadel.

In het kader van de actie #NimmsWiederMit zijn tot nu toe twee voorlichtingsvideo’s in samenwerking met de partners geproduceerd, die hier op de website of op het Youtube-kanaal Harz: Magische bergwereld te vinden zijn.

Om te voorkomen dat de vraag überhaupt opkomt waar je met afval naartoe moet tijdens het wandelen of fietsen, is het altijd goed om een klein zakje of een tasje speciaal voor dit doel mee te nemen. Zo kan het afval direct veilig en indien nodig luchtdicht of waterdicht worden opgeborgen en weer worden meegenomen.

We kunnen niet van je verlangen dat je ook het afval opruimt dat anderen vóór jou hebben achtergelaten. Of je dat wilt doen of niet, is aan jou.

Als je graag actief wilt helpen bij het schoonhouden van onze natuur, dan heb je de mogelijkheid om mee te doen aan de #NoTrash-actie van het Nationaal Park. Met uitleenbare afvalknijpers en voorzien van vuilniszakken kun je tijdens je wandelingen afval verzamelen. Als dank ontvang je aan het einde een speciale stempel van de Harzer Wandernadel. De knijpers en zakken worden uitgegeven bij de volgende stations: Nationalpark-Bezoekerscentrum Torfhaus, Nationalpark-Bezoekerscentrum Brockenhaus (Rangerstation), Nationaal Park-huis Schierke, Nationaal Park-huis Ilsetal, Natuurbelevingscentrum HohneHof.

Daarvoor zijn er vooral twee redenen. Enerzijds wil men voorkomen dat dieren worden aangetrokken door volle prullenbakken en het afval als voedselbron zien. Anderzijds zijn er in het verleden slechte ervaringen opgedaan met het plaatsen van prullenbakken bij rustplaatsen in het bos. Vaak werd dit verkeerd begrepen als een uitnodiging om van alles weg te gooien, waardoor de prullenbakken regelmatig overvol raakten. Gezien de omvang van het Harz-gebied worden we bovendien in belangrijke mate ondersteund door onze vrijwilligers, die zich met veel inzet bezighouden met het onderhoud van de wandelpaden en rustbanken. Het regelmatig legen van de prullenbakken is veel werk, soms onaangenaam, en omdat er scherpe voorwerpen of scherven in kunnen liggen, ook deels gevaarlijk. We willen onze vrijwilligers hiermee dus niet extra belasten. Om deze redenen plaatsen we geen prullenbakken bij de banken.

Bij het beantwoorden van deze vraag komt het niet alleen aan op het type en de hoeveelheid afval, maar ook op de deelstaat waarin het afval illegaal is gedumpt. Informatie daarover vind je in de boetecatalogi voor afval en afvalverwijdering van de afzonderlijke deelstaten.