Ilsestein

Op de beroemde beklimming van de Brocken door het Ilsetal ben je meestal niet alleen. (11 kilometer, 3-4 uur, ongeveer 890 hoogtemeters) Wie op zoek is naar een sportieve uitdaging kan ook het Eselsstieg met de fiets proberen. Dat is een smal singletrail van 1,5 kilometer lang en tot 100 hoogtemeters, die begint bij het gasthuis bij de Ilsestein en eindigt niet ver van het uitkijkpunt Crola-Malerblick.

Georg Heinrich Crola (1804-1879) en zijn vrouw Elise Crola (1809-1878) maakten van Ilsenburg, in de bijna 40 jaar dat ze hier woonden en werkten, een heel bijzondere plek voor schilders. In zijn memoires heeft de schilder een heel hoofdstuk gewijd aan zijn eerste enthousiasme over het Ilsetal toen hij 24 was, maar hij bekritiseerde ook het bosbeheer dat alleen op snel succes gericht was. Wie meer over de Crola’s wil weten, kan ook Georg Heinrichs uitzicht vanaf de Agnesberg op Kasteel Wernigerode bekijken, of Elise Crola’s aanzicht van de kloosterkerk van Drübeck.

In 1855 nam August Ey deze beroemde sage op in zijn ‘Gids door de Harz’: „Om deze op zichzelf al zo interessante plek nog mooier te maken, heeft zich de sage rond de rotspunt van de Ilsenstein gevormd en vertelt ze het wonderlijke verhaal dat hier ooit een kasteel stond, de woning van koning Ilsan en zijn dochter, de beeldschone prinses Ilse; maar op een dag kwam het verderf over het kasteel, en een vreselijke aardbeving scheurde de bergen, die toen nog één geheel vormden en niet, zoals nu, door het rivierdal gescheiden waren, uit elkaar en begroef het kasteel met al zijn bewoners en schatten diep onder de grond. Daar, in de diepte, in het binnenste van de berg, strekken zich nog steeds de wijde gewelven van dat kasteel uit, daar rusten nog steeds onmetelijke schatten van zilver, goud en edelstenen, daar wandelt nog altijd, in eeuwige, onvergankelijke schoonheid, Ilse, het wondermooie koningskind. Soms verlaat ze haar onderaardse kasteel en wandelt door het dal en langs het beekje dat haar naam draagt, of baadt haar sneeuwwitte lichaam in de koele golven, of zit op de met mos begroeide rotsen, waar de rivier schuimend omheen stroomt, en ze draagt een fonkelende gouden kroon op haar hoofd, terwijl het mooie, glanzende blonde haar langs haar sierlijke leden neerhangt tot in de heldere, schitterende golven. Maar slechts tot de dageraad is het haar vergund daar te vertoeven. De eerste zonnestraal die de bergtoppen kust, vindt haar niet meer, en daarom is het maar weinigen vergund haar te zien en van haar gratie te genieten.” Overigens werd in 1958 het kasteel op de Ilsenstein daadwerkelijk ontdekt.

In 1828 had Georg Heinrich Crola het Ilsetal voor zichzelf "ontdekt", en in 1840 was hij naar Ilsenburg verhuisd. Hij schreef dus vanuit gedetailleerde kennis en verbondenheid in zijn memoires van 1848: "Dit dal, met zijn krachtig donkere bebossing waar de vluchtige Ilse doorheen bruist, de ruige, avontuurlijk gevormde Ilsestein, de schilderachtige, met prachtige mossen bedekte steenresten en rotsblokken die omhoog leiden naar de Blocksberg, de talrijke watervallen met hun vele toppen en berghoogten, en toen ook de wellicht eeuwenoude, door dalen en rotsen lopende, over gammele houten bruggetjes voerende schilderachtige bospaden, die nu eens in het donkere woud, dan weer over open plekken liepen, waar hier en daar rokende houtskoolbranders lagen — al deze indrukken werkten destijds door hun oorspronkelijkheid veel dieper dan nu, na twintig jaar waarin de vooruitgang van de industrie het aanzien van dit dal volledig heeft veranderd. Zelfs het bosbeheer, dat intussen had berekend dat het voordeliger was om naaldbomen in plaats van loofbomen te planten, omdat de eersten makkelijker te cultiveren zijn, sneller groeien en door zaag- en plankmolens meer opbrengen dan beuken, iepen, esdoorns en de eeuwen nodig hebbende eik, veroorzaakte deze verwoestingen in prijzenswaardige dienstijver. Bovendien werd, door de aanleg van een verharde weg, waardoor vooral de tot dan toe verborgen schoonheid en wildheid van de Ilse-watervallen het grootste deel van hun charme verloren, het oorspronkelijke karakter van dit dal door deze veralgemening vernietigd."