Het motief
Dit schilderachtige uitzicht is het mooiste van het vakwerkstadje Stolberg – net als uit een prentenboek. De plek bij de Lutherbeuk is tegelijk een stempelplaats van de Harzer Wandernadel. Op deze plek stond Luther al in 1525 en begon, bij het zien van het prachtige uitzicht, te dichten. Op een bord bij de huidige Lutherbeuk kun je dat nalezen. Het kasteel, de kerk op een terras eronder, de daken van de stad, omgeven door vriendelijke loofbossen en de bergen. Alles is nog zoals toen, ook al zijn er misschien wat huizen bijgekomen. Aan de rechterkant staat het opvallende gebouw van de Oude Munt van Stolberg uit 1535, met een liefdevol ingericht museum. De stad heeft tot op de dag van vandaag slechts 1.200 inwoners.
Het waren juist Stolbergs sieraden – de smalle dalen – die de economische ontwikkeling belemmerden, samen met de ligging ver van grote verkeersstromen. Maar Stolberg was ooit een residentie. Een kleine groep werknemers en ambtenaren zorgde voor het hofleven van de graven van Stolberg-Wernigerode. Nog rond 1940 stonden er achter elk vakwerkhuis stallen. Geiten, koeien en runderen werden dagelijks naar de weide gedreven. Er was hier slechts één koekjesfabriek (Friwi) sinds 1891, en die bakt nog steeds.
Uit Stolberg kwamen enkele schilders voort. Ernst Helbig, die het schilderuitzicht van Ilsenburg maakte, was de zoon van een tuinman. Richard Thierbach was de zoon van een ambtenaar. Ontwikkelings- en verkoopmogelijkheden voor schilders waren er hier niet. Alleen Thierbach kwam in 1897 beroemd terug, op slechts 37-jarige leeftijd. Hij woonde hier tot aan zijn dood in 1931. Stolberg/Harz werd het favoriete motief van zijn schilderijen, die hij wereldwijd tentoonstelde en verkocht. Al snel kwamen ook andere Berlijnse collega’s, steeds weer Hermann Schnee, professor in Berlijn. De uitzichten vanaf de Lutherbeuk, in het Stolberger Thyradal of op de Ritterstraße werden geliefde schilderplekken.
