Uitzicht op de Brocken over het Torfhausveen

Het Goetypad naar de Brocken vanaf Torfhaus is een van de meest belopen routes in de Harz; op mooie zomerdagen houdt de stroom wandelaars niet op. Wat dacht je van een beklimming van de Brocken in de winter? Vanaf het populaire Nationaal Parkcentrum Torfhaus duurt de tocht naar boven tweeënhalf uur.

Waarom wilde de 28-jarige Goethe per se naar de Brocken, waarom nam hij al die moeite op zich? – Eerst was de hele reis een heimelijke vlucht voor de verplichtingen van het hof en het mijnwezen, en voor de liefdesrelatie met zijn oudere, getrouwde vriendin Charlotte von Stein met haar onvermijdelijke misverstanden. Maar er was nog een bijzondere reden, die schreef Goethe aan zijn vriendin: „Ik wil je iets bekennen (zeg het aan niemand), dat mijn reis naar de Harz ging, dat ik verlangde de Brocken te beklimmen, en nu, liefste, ben ik er vandaag boven geweest, heel natuurlijk, hoewel men mij al acht dagen lang verzekerd dat het onmogelijk was. (…) Ik was vandaag boven en heb op het Duivelsaltaar aan mijn God mijn innigste dank gebracht. (…) Ik heb een teken in het raam gekerfd als getuigenis van mijn tranen van vreugde. (…)“ Dus een duivelsproef. Een teken voor zijn toekomstige leven om een crisis te overwinnen? Goethe waagde het onmogelijke om in een euforische toestand, een flow, te komen. Maar hij voelde ook een diepe nederigheid tegenover de Brocken, tegenover de natuur in het algemeen, en dat goot hij in zijn verzen. Nog altijd zijn die twee tegengestelde gevoelens bekend bij iedereen die moeizaam te voet naar boven trekt, vooral bij slecht weer en in eenzaamheid.

Slechts 292 bezoekers registreerde de Brockenwaard op de Heinrichshöhe in het jaar 1778. Zo weinig mensen beklommen destijds de Brocken dat de boswachter van Torfhaus zich jaren later nog Goethe’s bezoek herinnerde. Vijf en een half jaar waren verstreken toen Goethe in 1783 opnieuw aanklopte. Overladen met ambten en sinds een jaar met een “von” in de adelstand verheven. Hertog Carl August was erbij, evenals mijnraad von Trebra, die het verbaasd aan ons doorgaf, omdat hij Goethe’s verslag altijd als opschepperij had beschouwd: “Nou! Daar kom je dan toch nog eens, in een beter seizoen, om de Brocken te bezoeken. Ja! Je zou me destijds, midden in de winter, toen je van me verlangde dat ik je naar de Brocken zou leiden, met al je mooie woorden (hij gaf hem een Louisd’or) zeker niet hebben kunnen overhalen je gids te zijn, als niet juist door de strenge vorst een harde korst over de diepe sneeuw was gevormd die ons dragen kon. Maar nog nooit had een vreemdeling dat van mij gevraagd, en ik zou zo’n gewaagde onderneming met niemand zijn aangegaan, hoewel het ditmaal goed afliep en we op tijd terug waren van de top van de onbewoonde grote Brocken, nadat we van een zeldzaam helder uitzicht rondom hadden genoten.”